Bunun ne kadar farkındasınız bilmem ama bağımsız kitap yayıncılığı, özellikle rol yapma oyunları alanında müthiş bir atılım gerçekleştiriyor. Indie Press Revolution ya da RPGNow gibi siteleri düzenli olarak takip edenler beni mutlaka onaylayacaktır ama bu yöne doğru biraz daha dikkat çekilmesinde yarar görüyorum. Ve sanırım bunun için elimden gelenin en iyisi, bu atılımın en yeni ürünlerinden Dead Of Night hakkında ayrıntılı bir inceleme yazmak olacak.

Dead Of Night, Steampower Publishing‘den Andrew Kenrick‘in imzasını taşıyor. Sistemin amacı, B Film ve korku sineması atmosferini masaüstünde yaşatabilmek. “Kamp ateşi çevresinde anlatılan ürpertici öykülerin hissini” ve ne kadar dalga geçsek de kopamadığımız film klişelerini canlandırma fikrine odaklanarak tasarlanmış. Bu türden filmlerin büyük bir hayranı olarak, oyunun derhal ilgimi çektiğini söyleyebilirim.

Önce Genel Bir Bakış

Dead Of Night aslında 2005′ten beri var olan bir oyun. Ama yakın zaman önce köklü bir revizyondan geçmiş ve inceleme fırsatı bulduğum ikinci sürümü piyasaya sürülmüş. Bu ikinci sürüm için kitabın görsel tasarımını hazırlama görevi Paul Bourne‘a verilmiş ki bunun çok doğru bir karar olduğunu, ön kapaktan arka kapağa dek, kitabın her yerinde görebiliyorsunuz. Kendisi gerçekten çok başarılı bir sanatçı. Kitabın genel mizanpajı yanında, temaya çok uygun, hayali film afişleri hazırlamış ve arzu edilen atmosferi çok iyi yansıtmış.

Görsellerdeki bu yüksek kalite, kitabın bu işten gerçekten anlayan profesyonellerin elinden çıktığı izlenimini veriyor. Ve kitabın tamamını satır satır okuduktan sonra söyleyebilirim ki bu izlenim, daha derinlemesine bir incelemede de kaybolmuyor.

Çok sayıda masaüstü RPG sistemini inceleyenler bilir, bazen bir sistemin karmaşıklığı yanında bilgilerin sunumundan kaynaklanan belirsizlikler, oyunun kurallarını iyice anlaşılmaz hale getirebilir. Ancak Dead Of Night’ta bu durumla kesinlikle karşılaşmıyorsunuz. Oyunun tüm kuralları, son derece derli toplu sunulmuş. Gereken tüm bilgileri edinirken aklınızda hiç boşluk kalmıyor. Her bir kuralın olası kullanımları ve istisnaları hemen sunulmuş. Böylece hangi durumda nasıl bir yol izlemenin uygun olacağını kestirmekte zorlanmıyorsunuz.

Ayrıca, cinsiyeti bilinmeyen kişiler söz konusu olduğunda o kişiden, ilerici bir ön kabulle “She” zamirini kullanarak bahsetmeyi yeğlemişler ki bu tavrın desteğe layık olduğuna inanıyorum. Bağımsız yayıncılıkta buna sıklıkla rastlıyoruz ve bu tercihi çok olumlu buluyorum.

Peki Ya Kurallar?

Öncelikle, bağımsız RPG’leri D&D, Pathfinder ve WOD başta olmak üzere büyük sistemlerden ayıran temel unsurun kuralları olduğunu söyleyebiliriz. Büyük sistemler büyük çaplı epik maceralar ve gerçekçiliği andıran olasılık hesapları için kural setleri sunuyor. Buna karşılık bağımsız oyunlar -futbol tabiriyle haddini bilerek oynuyor- diyebiliriz.

Genellikle dar bir alana/temaya odaklanıyor ve bu dar alandaki neredeyse tüm durumları kapsayacak, ana akımda kolay kolay görülemeyecek düzeyde ayrıntılı ve esprili bir yapı geliştiriyor. Bu alanın/temanın dışına çıkıldığında eksik kalabiliyorlar ama siz de farklı bir tema için farklı bir oyun/sistem alternatifi aramanız gerektiğini biliyorsunuz.

Evet, Dead Of Night’ta karşılaştığımız durum da aynen budur. Sistem, B Film ve korku sineması türlerine gerçekten temas edebiliyor. “Karakter” teriminin, oyun jargonu içinde “Kurban” diye ifade edilmesi bunun bir örneği. Ama sanırım, bunun en çarpıcı sunumu, Survival Point mekaniğinde ortaya çıkıyor.

Survival Point, pek çok RPG’den alışık olduğumuz Hit Point‘in yanı sıra daha az sayıda RPG’de rastladığımız Sanity Point kavramlarını birleştiriyor. Ama bununla kalmıyor, kimi durumlarda aracınızdaki benzinin, yahut silahınızdaki merminin miktarı gibi unsurları ölçmekte kullanılabiliyor. Örnek vermek gerekirse, bir kurtadamla karşı karşıyaysanız ve elinizde 5 gümüş merminiz varsa bu durumu 5 Survival Point diye tanımlıyoruz. Burada somut bir akıl ya da beden sağlığı yerine insanın kurtadam karşısındaki kazanma ya da hayatta kalma şansına odaklanıyoruz.

Ya da Walking Dead‘in ikinci bölümündeki meşhur zombi kamuflajı sahnesini düşünelim. Zombilerin arasında yürüyen karakterlerin üzerindeki zombi kokusunun miktarı, onların Survival Point’i olarak düşünülmeli. Yağmurla birlikte bunu kaybediyor ve canlarını zor kurtarıyorlardı.

Survival Point kısaca, öyküdeki rolünüzün sonuna ne kadar yaklaştığınızı ifade ediyor.

Ancak Survival Point’ler aktif olarak da kullanılabiliyor. Yani belirli noktalarda bir Survival Point feda ederek çeşitli avantajlar elde edebiliyorsunuz. Örneğin karanlık bir ortamda “Şimdi hatırladım, benim çantamda bir el feneri olacaktı” dediğinizde, bir Survival Point harcayıp onu orada bulabiliyorsunuz.

Söz konusu Survival Point’leri kazanmak olunca, Dead Of Night, B Filmlere gerçekten selam duruyor. Kural setine göre bir karakter kendisini yahut grubunu film klişelerine uygun olarak tehlikeye atması durumunda bir Survival Point kazanıyor.

Elbette burada yer veremediğim çok sayıda Survival Point kazanma ve kaybetme yöntemi mevcut.

Survival Point’in yanı sıra oyun yöneticisinin gücünü sınırlayan ve ona yol gösteren Tension Point, karakterleri işleri batırmaya yöneltip daha bir eğlenceli hale getiren Bad Habits gibi unsurlarla Dead Of Night, çok sade ama işlediği temaya çok uygun bir yapı sunuyor. Kurallara çok hakim bir GM, oyuncuların bilmesi gereken her şeyi 15-20 dk. içinde rahatlıkla anlatabilir. Karakter yaratımları da her oyuncu için 15′er dakikayı geçmeyecektir. 2 tane de 10′luk zarınız varsa tamamdır.

Nasıl Bir Oyun Deneyimi?

Oyuncuların canlarına kast eden bir katilin, hayaletin yahut canavarın da yaratımıyla, bir Dead Of Night seansına hızla başlamak mümkün. Odaklandığı türün klişelere ve kötü fikirlere dayanması sayesinde çok incelikle düşünülmüş orijinal buluşlara da ihtiyacınız olmuyor ve her bir seans için gereken hazırlık minimum düzeyde kalıyor. Böylece oyun buluşmaları, convention’lar başta olmak üzere, bir grup insanın tek seanslık oyunlar oynamak üzere toplandığı sosyal ortamlarda harika bir alternatif haline geliyor.

Ayrıca, bir arkadaşınızın evinde 4-5 kişi toplandıysanız ve yapacak şey bulamıyorsanız, derhal bir Dead Of Night seansına başlayabilirsiniz ve geceniz epey eğlenceli geçebilir. Total Party Kill gibi, pek çok RPG’de kaçınılması tavsiye edilen bir durum, teen slasher türünün canlandırıldığı bir oyunda eğlence haline gelebiliyor. Zombiler tarafından ısırılıp kendisi de bir zombiye dönüşen oyuncunun masadan kalkması gerekmiyor. Zombi olarak oyuna devam edebiliyor. Ve Tension Point mekaniği, GM’e farklı anlarda nasıl bir atmosfer yaratması, senaryo ne zaman ve nasıl ilerletmesi gerektiği konusunda çok bağlayıcı olmayan ama kesinlikle faydalı önerilerde bulunuyor.

Dead Of Night sisteminin en iddialı olduğu konulardan biri bu hızlı yapısı. Ve kitabın neredeyse yarısında GM’lere bu açıdan yararlı olacak makalelere yer verilmiş. Bu noktada Andrew Kenrick’e çok sayıda oyun tasarımcısı, yazarı ve GM katılmış. Farklı insanların tarzlarını, önerilerini okuyarak kendinize uygun bir tarz yaratmanız mümkün. Toolbox Of Terror başlıklı bölümü, farklı canavar ve korku türlerinin oyunculara nasıl sunulması gerektiği konusunda, her türlü sisteme uyarlanabilir fikirler veriyor.

Sonuç Olarak

Henüz bir seans oynama/oynatma fırsatı bulamamış olsam da Dead Of Night’ın bir ürün olarak beni gayet tatmin ettiğini söyleyebilirim. Ödediğim parayı kesinlikle hak ettiğini hissettiren, harika bir kitap okudum. Yalnızca B Film klişelerini derledikleri liste bile insanı gülümsetmeye yetiyor. Ve evet, bunca sözün üzerine bu oyunu herkese tavsiye ediyorum. Bir zamanların VHS furyasına, o parazitli, cızır cızır kayıtlara çeşitli kanalların gece yarısı sonrası yayınladığı ipten kazıktan kopmuş filmlere özlem duyuyorsanız eğer, Dead Of Night’a mutlaka bir şans verin.

Oyunun 7 sayfalık PDF önizlemesine şuradan ulaşabilirsiniz. Satın almak isteyenler de şöyle buyursunlar. Ayrıca, 2005 yılından sonra, oyunun ilk sürümü için çıkan ek senaryolar da PDF satış sistemlerinde bulunabiliyor. Onlara da göz atmanızı öneririm. Örneğin Night Of The Santa Claws adlı macera ücretsiz olarak şuradan dağıtılıyor.

En kısa zamanda bir masa açabilirsek, onun raporunu da burada paylaşacağım. Buraya kadar okuduğunuz için teşekkürler. Özgürlüğünden de kalitesinden de taviz vermeyen bu harikulade kültüre ilginizi biraz olsun çekebildiysem ne ala.

Konvansiyon.

Bu öyküye, İnternet’te gezinirken, yazarı Utku Tönel‘in Edebiy.at adlı blogunda rastladım ve okuduktan sonra derhal bir eleştiri, daha doğrusu yorum metni kaleme almam gerektiğini hissettim.

Böylece hem öykünün tanıtımına yardımcı olabilirim, hem de çabalarının birileri tarafından ciddiyetle takip edildiğini göstererek, yazarı daha fazla ürün vermeye teşvik edebilirim diye düşündüm.

Vakit kaybetmeden başlayalım…

Görünmez El, uzun yıllar boyunca taksicilik yapan kahramanımız Murat’ın emeklilik hakkını kazandığı gün başlıyor. Komşusu Ozan’ın ve gizemli bir hırsızın da eşliğinde okuru, geleceğin, hem de epey bir geleceğin İstabul’unda keşfe çıkarıyor.

Esasında tüm bilim-kurgu öykülerinin, insanları zaman ve/veya mekân boyutundaki bir sıçramayı keşfe davet ettiğini söylememiz mümkündür. Ve bunun için, atmosfer yaratma teknikleri baskın biçimde kullanılır.

Öyküde dikkatimi ilk çeken, yazarın bu alandaki başarısı oldu. Kurgulanan dünyaya geçmek için birkaç paragraf yeterliydi desem yeridir.

Sanırım bu başarıda ana etken, yerel kültürün öyküye itinayla yedirilmesi. Henüz okumayanlar için heyecanını kaçırmadan bazı ayrıntılar verelim. Görünmez El’in İstanbul’unda otomobiller, artık “hızır” diye anılıyor. Uçabilen ve oldukça süratli bu araçların markaları da tanıdık: Murat, taksi olarak bir Anadol modeli kullanıyor. 

Otostopçunun Galaksi Rehberi’nde de benzerlerine rastladığımız “rüyamatik” gibi adlandırmalarla, nerede olduğumuzu ve çevremizi saran nesneleri kolayca algılayabiliyoruz. Yalnız, hızırların model numaraları dört değil, iki rakamlı olsa, sanırım biraz daha şık dururdu.

Aşinalık hissettiğimiz unsurlar bizi öyküye ısındırırken, sürpriz öğeleri de başarıyla kullanılmış. Murat’ın sabahın erken saatlerinde taşıdığı müşterisi, bunun iyi bir örneğiydi. Bundan fazlası da mevcut ama ayrıntının dozunu kaçırmaktan korkuyorum. Okuyun, görün.

Ancak öykünün en sonu, bilinçli mi bilinçsiz mi yapılmıştır emin değilim, kendisini bir yerden sonra hissettiriyor. Sonunda pek de şok olmuyoruz.

Peki, bu büyük bir sorun mu? Bence hayır çünkü şok etmek, Görünmez El‘in öncelikli amacı değil. Bunun yerine yazar, öykünün her yanına serpiştirdiği göndermelerle ve sonlara doğru yoğunlaştırdığı fikirleriyle, aslında insana dair bir şeyler anlatmayı hedef seçmiş.

Ve bu noktada, bence hem övgüyü hem de uyarıyı hak ediyor.

Öncelikle, göndermeleri çok yerinde ve kararında buldum. Ayrıca, insanın ekonomi karşısındaki algısı ve hisleri de bana göre oldukça güzel tanımlanmış. Hırsızlarla sanatçılar arasındaki şu benzetmeyse gerçekten hoştu:

…her ikisi de görünüşte anarşisttir, ikisi de işlerini yaparken diğerlerine görünmemeye dikkat ederler, her ikisinin de zengin olmak isteyenleri sanat hırsızlığı yapar…

Ancak bir konuda bazı uyarılarda bulunmam gerektiğini düşünüyorum: İrade…

Öykünün ana konusunu oluşturan bu olgu, öyle tartışma konusudur ki üzerinde incelikle düşünmelidir. Utku Tönel de bence gayet incelikle düşünmüş ve çoğunlukla katıldığım mesajlar vermiş. Ancak bunları ifade ederken kullandığı kimi cümleler, mesajın algılanmasında sorunlar yaratabilir. Örnek vermek gerekirse, “Özgür iradeleri yoktu demeyeceğim ama belli ki ondan vazgeçtiler” cümlesi (s.16), kimi zihinlerde çok yanlış anlaşılmaya açık. Ve belki de fikirlerin doğrudan söylenmesi yerine göndermelerde olduğu gibi satır aralarına gizlenmesi daha iyi bir yöntem olabilir.

Daha somut bir alana geçiş yapalım.

Türkçeyi çok özenli kullandığı için yazara teşekkür etmeyi borç biliyorum. Kendisi dile hakim olduğu kadar hassas da davranmış. Bu açıdan, öykü benden tam puan alıyor.

Bir de anlatıcı kişi kipindeki geçişler konusuna sanırım değinmeliyim.

Yazarın, anlatı tekniklerini geliştirmek adına böyle bir deneme yapmasını çok yararlı buldum. Her zaman için daha iyisi aranmalı ve sınırlar zorlanmalıdır. Ancak bu denemenin çok başarılı sonuç verdiğini söyleyemiyorum. Sorunu tarif etmekte zorlansam da bu geçişler sırasında bir şeylerin kulağımı tırmaladığını fark ettim. Cesaret kırmayı asla istemem. Bence bu yöntem üzerindeki araştırmaları ve çabaları devam etmelidir ama yazarın hedefi, bu kulak tırmalamasını ortadan kaldırmak ya da en azından hafifletmek olmalıdır.

Diyaloglardaysa sıradışı bir uygulamaya gidilmemiş. Ama oldukça akıcı bir düzey yakalandığını kendi adıma söyleyebilirim. 

Toparlamak gerekirse…

Kitap evlerinin raflarına göz gezdirirken neredeyse hiç rastlamasak da, İnternet’te amatörler, bu ülkeye ait bir bilim-kurgu edebiyatı geliştirmek üzere, kanımca çok saygın bir çaba sarf ediyorlar. Ve ben de bu çabalara elimden geldiğince katkıda bulunabilmek istiyorum.

Üretime doğrudan katılan insan sayısı, her ne kadar istediğimiz düzeye ulaşmadıysa da gittikçe artıyor ve e-dergilerin sayfalarını beslemeye şimdilik yeterli. Ancak dolaylı yardımlarda bulunan, yazar adaylarına know-how ve eleştiriyle destek verenlerin sayısı yok denecek kadar az.

Utku Tönel‘e ve Görünmez El‘e, naçizane yorumlarımla biraz olsun omuz verebildiysem ne mutlu. Sonuç olarak, yayın evi sahibi olsam, kendisine sözleşme önermeyi ciddi ciddi düşünürdüm.

Öykünün PDF biçimindeki tam metnine şuradan ulaşabilirsiniz.

Konvansiyon.

Bir zamanlar, yani develerin eğri boyunlu ve meyvelerin hala tatlı olduğu; şimşeğin şimşek, güneşin güneş bilindiği zamanlarda; anladınız işte, zamanın hala zaman olduğu zamanlarda, Geppetto adında yaşlı bir marangoz yaşarmış…

Geppetto’nun evi şirin bir kasabanın yakınlarında, insana huzur veren bir ormanın içindeymiş. Ormanın huzuruna diyeceği yokmuş ama bir yanıyla hep eksik hissediyormuş Geppetto: Yalnızmış.

Yalnızlık fenadır malumunuz; insanı hasta eder. Geppetto, kendisine arkadaşlık etmesi için bir kukla yapmış ve adını da Pinokyo koymuş. Masalın bu kısmına herkes aşina, o yüzden hızlı ilerliyorum. Pinokyo, sihirli bir ağaçtan yapıldığı için, bir gün canlanıvermiş.

Körün istediği bir göz, Tanrı verdi iki göz. Geppetto artık arkadaşından da öte, oğlu biliyormuş Pinokyo’yu. Elinden geldiğince babalık etmeye çalışmış ona. Ama zaman geçtikçe Pinokyo’nun yegâne kusurunu, yani yalan söylediğini ve her yalan söylediğinde burnunun uzadığını fark etmiş Geppetto. Ve o zaman anlamış ki oğlunun doğruyu, yanlışı ayırt edebilmesi için okula gitmesi gerek.

Okula gitme fikri Pinokyo’nun hoşuna gittiyse de kısa sürede hayal kırıklığına dönüşmüş. Diğer çocuklar, insan olmadığı için onunla alay etmişler. Oyunlarına almamışlar. Orasını burasını çekiştirmişler. Gerisini anlatmayayım, çocukların bazen ne kadar zalim olabileceklerini bilirsiniz.

Zavallı Pinokyo’nun boynu bükülmüş. Okula gitmek artık hiç içinden gelmiyormuş. Böylece dersleri asmaya başlamış. Her sabah okula diyerek evden çıkıyor ve aylak aylak dolaşıyormuş.

Bir süre sonra buna iyice alışmış. Hani neredeyse okulun yolunu bile unutmuş. Yakın bahçelerden meyve aşırmak, sapanla milletin camını kırmak ve aklınıza gelebilecek her türlü haylazlıkta ustalaşmış.  Ama bir gün eğlenceye öyle dalmış ki vaktin nasıl geçtiğini anlayamamış.

Gün batmış, gece çökmüş. Ve Pinokyo, karanlıkta yolunu kaybetmiş.

Konvansiyon.